چرا اغلب نوجوانان امروزی مشکل قوز دارند و چگونه آن را درمان کنیم؟

در سال‌های اخیر مشکلاتی مثل قوز پشت و انحراف ستون فقرات بین نوجوانان ایرانی به چشم می‌خورد و این موضوع بیشتر ریشه در سبک زندگی امروزی دارد. نشستن‌های طولانی پشت لپ‌تاپ و موبایل، استرس‌های روزانه و کاهش فعالیت‌های بدنی باعث شده عضلات پشت نوجوانان ضعیف شود و مهره‌های ستون فقرات راحت‌تر دچار تغییر شکل شوند. حتی عوامل ارثی، کم‌تحرکی و اختلالات رشد هم در این قضیه نقش دارند. تحقیقات نشان داده اگر سبک زندگی را تغییر بدهیم و جنب‌وجوش روزانه را بیشتر کنیم نه تنها عضلات پشت قوی‌تر می‌شوند بلکه جلوی خیلی از این مشکلات هم گرفته می‌شود. پس بهتر است هم نوجوانان و هم خانواده‌ها به وضعیت نشستن، ورزش، تغذیه و استراحت به اندازه کافی اهمیت بدهند تا سلامت قامت نسل آینده حفظ شود. این عارضه بر خلاف تصور رایج، تنها یک مسئله «نشستن بد» نیست بلکه مجموعه‌ای از عوامل به‌هم‌پیوسته آن را ایجاد می‌کند:
نشستن طولانی و نامناسب: صندلی‌های مدارس اغلب ارگونومیک نیستند. ساعت‌ها نشستن با شانه‌های خمیده و گردن پایین، فشار مداوم به مهره‌های پشتی وارد می‌کند.
استفاده بیش‌ازحد از فناوری: نوجوانان روزانه چندین ساعت با موبایل یا تبلت کار می‌کنند. خمیدگی گردن برای نگاه کردن به صفحه، ستون فقرات را تحت فشار قرار می‌دهد.
ضعف عضلات پشتی و شکمی: کمبود فعالیت بدنی منظم باعث می‌شود عضلات نگه‌دارنده ستون فقرات توان کافی برای حفظ حالت صاف نداشته باشند.
حمل کیف‌های سنگین و اشتباه: کیف بر یک شانه یا بسیار سنگین، مهره‌ها را به مرور تغییرشکل می‌دهد.
مشکلات روانی و اجتماعی: نوجوانان مضطرب یا کم‌اعتمادبه‌نفس، ناخودآگاه بدنشان را جمع و خمیده می‌کنند.
رشد سریع استخوان‌ها: در دوره بلوغ، تغییرات فیزیکی سریع است و اگر حالت بدن اصلاح نشود، مشکل تثبیت می‌شود.
مطالعات ارتوپدی نوجوانان در مجله Chiropractic & Manual Therapies نشان می‌دهد که ترکیب این عوامل، بدون مداخله، می‌تواند فرم ستون فقرات را دائمی تغییر دهد.

در حالت طبیعی، ستون فقرات سه قوس اصلی دارد که باعث تعادل بدن می‌شود. وقتی توازن بین این قوس‌ها بر اثر نشستن نادرست یا ضعف عضلات مختل شود فشار به‌صورت نامتقارن در امتداد ستون فقرات توزیع می‌گردد. در نوجوانی که هنوز صفحات رشد آنها باز هستند، این فشار می‌تواند ساختار استخوان را تغییر دهد. ضعف عضلات نگه‌دارنده شانه، قفسه سینه‌ی بسته، و انحراف سر به جلو سه نشانه‌ی ابتدایی «قوز عملکردی» هستند. اگر این وضعیت بدون اصلاح باقی بماند می‌تواند به «قوز ساختاری» تبدیل شود که نیازمند مداخله‌ی تخصصی است.

مداخلات والدین بسیار حیاتی است. باید الگوی نشستن، ورزش و زمان استفاده از وسایل الکترونیکی توسط والدین کنترل شده و فرهنگ‌سازی شود. نکاتی که والدین می‌توانند رعایت کنند:
افزایش زمان ورزش و حرکات کششی خانوادگی
نظارت بر حفظ قوس صحیح ستون فقرات
پیگیری جلسات درمانی کایروپراکتیک یا فیزیوتراپی
صحبت راجع به مشکلات عاطفی و استرس نوجوان
تشویق به شرکت در فعالیت‌های گروهی و بازی
این رویکردها علاوه بر بهبود جسمی، به تقویت حس اعتمادبه‌نفس نوجوان کمک می‌کنند.

اگر علائم زیر را در نوجوان خود مشاهده کردید بهتر است به متخصص مراجعه کنید:
درد مزمن در ناحیه پشتی یا گردن
بدشکلی واضح ستون فقرات
اختلال حرکتی یا مشکلات تعادلی
عدم نتیجه گرفتن از حرکات اصلاحی
احساس ضعف پیوسته در عضلات کمر
مشاوره زودهنگام از بروز عوارض جدی در بزرگسالی جلوگیری می‌کند.

درمان قوز باید چندبُعدی باشد! چراکه این مشکل تنها فیزیکی نیست بلکه در ارتباط با شیوه‌ی زندگی، وضعیت روانی و عادت‌های حرکتی نوجوان است. ترکیب چند روش زیر معمولاً بهترین نتیجه را می‌دهد:

درمان کایروپراکتیک

کایروپراکتیک یکی از مؤثرترین و علمی‌ترین روش‌های درمان قوز است که بدون دارو و جراحی انجام می‌شود. در این روش متخصص با بررسی دقیق مهره‌ها و مفاصل نقاطی که دچار اختلال در هم‌ترازی یا ساب‌لوکسیشن هستند را شناسایی کرده و از طریق حرکات منظم و ایمن، تراز طبیعی آن‌ها را بازمی‌گرداند.
نتیجه‌ی این درمان معمولاً شامل کاهش درد، بهبود وضعیت بدن، افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات نگه‌دارنده است. بسیاری از نوجوانان پس از گذراندن چند جلسه کایروپراکتیک به وضوح قامت صاف‌تری پیدا کرده و احساس سبکی قابل‌توجهی در نواحی گردن و پشت دارند. مزایای درمان کایروپراکتیک عبارتند از:
اصلاح تدریجی ساختار بدن به شکل طبیعی
تحریک سیستم عصبی و عضلانی برای عملکرد هماهنگ‌تر
کاهش فشار بر مفاصل و عضلات
افزایش آگاهی حرکتی (Body Awareness)
درمان توسط متخصصی مانند دکتر مهدی براتی مهوار که در حوزه‌ی درمان انحراف ستون فقرات با کایروپراکتیک نوجوانان تجربه دارد می‌تواند از تبدیل قوز موقت به قوز دائمی جلوگیری کند.

تمرینات اصلاحی و حرکات کششی

تمرین‌های تقویتی عضلات پشتی و حرکات کششی قفسه سینه دومین محور درمان هستند. هدف از این تمرینات، بازگشت قدرت تعادلی میان عضلات جلو و پشت بدن است. بهترین تمرینات عبارتند از:
حرکت سوپرمن (Superman) برای تقویت عضلات کمری
کشش دیواری (Wall Angels) برای باز کردن شانه‌ها
پلانک و Row برای ثبات ستون فقرات
یوگای اصلاحی برای افزایش انعطاف‌پذیری و تمرکز
تمرینات باید به شکل منظم و زیر نظر متخصص اجرا شوند تا از فشار اضافی بر مهره‌ها جلوگیری گردد.

اصلاح عادات روزمره و ارگونومی بدن

اصلاح رفتار حرکتی روزانه بخش جدایی‌ناپذیر درمان است. والدین باید به فرزندان خود بیاموزند که:
پشت صاف و شانه‌ها به عقب باشد.
صفحه نمایش گوشی یا لپ‌تاپ هم‌سطح چشم تنظیم شود.
در زمان مطالعه هر ۳۰ دقیقه یک‌بار استراحت و کشش بدنی انجام دهند.
از صندلی‌های ارگونومیک در منزل و مدرسه استفاده کنند.
این تغییرات ساده اما پایدار، تفاوت چشمگیری در وضعیت ستون فقرات ایجاد می‌کنند.

مداخلات روان‌شناختی و بهزیستی روان

استرس تحصیلی، اضطراب امتحان و کم‌اعتمادبه‌نفسی در نوجوانان، اغلب باعث ایجاد حالت خمیدگی در بدن می‌شود. متخصصان روان‌شناسی و مشاوره توصیه می‌کنند که با:
ایجاد محیط ارتباطی گرم در خانواده
تشویق به فعالیت‌های گروهی و ورزش
گفتگو درباره نگرانی‌ها و احساسات نوجوان
ارائه بازخورد مثبت در مورد ظاهر و پیشرفت او
می‌توان ریشه‌های روانی قوز را کنترل کرد و قامت درست را تقویت نمود.
مطالعات نورو ساینس نشان داده‌اند که وضعیت بدن و حالت روانی ارتباط دوطرفه دارند. فرد افسرده تمایل به پایین نگاه‌کردن دارد و فرد با قامت صاف احساس اعتمادبه‌نفس بیشتری می‌کند.

تغذیه و مکمل‌ها

کلسیم، ویتامین D و پروتئین، عناصر حیاتی برای رشد استخوان و عضله هستند. رژیم غذایی متعادل که شامل لبنیات، ماهی، سبزیجات برگ‌سبز، مغزها و حبوبات باشد، نقش حمایتی مهمی در درمان دارد. پرهیز از نوشابه‌های گازدار و فست‌فود نیز الزامی است، زیرا باعث دفع کلسیم و ضعیف شدن ساختار استخوانی می‌شود.

قوز و خمیدگی ستون فقرات در نوجوانان اغلب نتیجه سبک زندگی کم‌تحرک و نشستن‌های طولانی پشت وسایل دیجیتال است تشخیص زودهنگام و اصلاح وضعیت بدن زیر نظر متخصصی مانند دکتر مهدی براتی مهوار متخصص کایروپراکتیک در سعادت آباد تهران و استفاده از درمان‌های کایروپراکتیک و تمرین‌های اصلاحی می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی در بهبود علائم داشته باشد همچنین توجه والدین به نشانه‌های اولیه و پیگیری راهکارهای علمی نقش مؤثری در جلوگیری از پیشرفت مشکل دارد جمع‌بندی اینکه اصلاح سبک زندگی به همراه درمان حرفه‌ای بهترین روش برای حفظ سلامت ستون فقرات نوجوانان محسوب می‌شود. برای دریافت نوبت می توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره تماس 02122147002 اقدام کنید.


منابع
cedars-sinai.org
my.clevelandclinic.org